Wat is de overgang?

De overgang kun je zien als een omgekeerde puberteit. Net als in de puberteit vinden er in de overgang hormoonschommelingen plaats en dit kan gepaard gaan met fysieke en mentale klachten. In de puberteit worden deze schommelingen veroorzaakt door de rijpende eicellen en de opstartende eisprong in de eierstokken. In de overgang worden deze schommelingen juist veroorzaakt door de afname van het aantal eicellen, de verminderde kwaliteit van de eicellen en de haperende eisprong. Dit geeft in beide gevallen spotting, onregelmatig en hevig bloedverlies en tot slot kortere of langere menstruatiecycli. Dit wordt veroorzaakt door schommelingen in de geslachtshormonen oestrogeen en progesteron. In de puberteit start de productie van deze hormonen op om vrouwen vruchtbaar te maken. In de overgang dalen zowel oestrogeen als progesteron, waardoor de vruchtbaarheid afneemt en de menstruaties steeds langer uitblijven, totdat de allerlaatste menstruatie is bereikt. Na deze periode bereiken beide geslachtshormonen een vast laag niveau.

De overgang duurt 5-10 jaar en kun je onderverdelen in een aantal fasen. De perimenopauze, de menopauze en de postmenopauze.
De perimenopauze is de periode voorafgaand aan de laatste menstruatie. De perimenopauze is de fase die begint wanneer de eerste hormonale veranderingen en menstruatieveranderingen optreden en eindigt één jaar na de laatste menstruatie (het moment waarop de menopauze wordt vastgesteld).
De menopauze is de allerlaatste menstruatie van een vrouw. Het startpunt hiervan kun je alleen achteraf vaststellen. Je bereikt de menopauze namelijk pas officieel één jaar na de laatste menstruatie. De gemiddelde leeftijd waarop de Nederlandse vrouw de natuurlijke menopauze bereikt ligt tussen het 50e en 51e levensjaar. Vrouwen die roken bereiken de menopauze gemiddeld eerder.
Er bestaat variatie tussen individuele vrouwen; sommige vrouwen krijgen hun laatste menstruatie eerder of later (tot rond 55 jaar).
De postmenopauze is de periode die aanbreekt als je minimaal één jaar niet ongesteld bent geweest.
Aangezien vrouwen tegenwoordig veel ouder worden dan vroeger moeten we een langere periode overbruggen met een laag niveau van onze hormonen oestrogeen en progesteron. Na de menopauze ervaren vrouwen daarom steeds meer gezondheidsklachten en achteruitgang van bepaalde lichaamsfuncties.

Hoe komt dat?
In bijna iedere cel in ons lichaam zitten receptoren voor oestrogeen en progesteron. Via deze receptoren worden processen in gang gezet om bepaalde lichaamsfuncties in gang te zetten of juist af te remmen. De eierstokken zijn via een ingewikkeld systeem verbonden met onze hersenen en hebben door de productie van oestrogeen, progesteron veel invloed op de lichaamstemperatuur, de slaapkwaliteit en je stemming, maar ook het concentratievermogen en het geheugen. Je kunt je voorstellen dat als de productie van deze belangrijke hormonen daalt, dat er veranderingen kunnen ontstaan in deze lichaamsfuncties. En deze veranderingen kunnen zich uiten in fysieke, cognitieve en mentale klachten.